• BIST 4.827,04
  • Altın 1070.596
  • Dolar 18.6323
  • Euro 19.5837
  • İstanbul 9 °C
  • Ankara 2 °C

SİVASTA TAS KOYMAK SÖZÜ

Nevin KILIÇ

Çocukluğumda Sivas’ta hamam kültürü çok yaygındı.  Her hafta sonu annem ve komşular bir ayara gelir hamama giderlerdi. Tabiki bizleri de götürürdü. Bir komşumuz hamama herkesten önce giderdi. Hamama gidecek olanlar birer adet banyo tası verirlerdi.  (Maşrafa da diyenler olur. Yöresel olarak farklı isimler söylerler)

Herkes önce giden komşuya aman natıra söyle tasları iyi kurnalara koysun diyerek tembihlerdi. (Natır: hamamda çalışan hamamı temizleyen ve isteyenlere kese yapan kadınlara denir. Tellak ise erkek keseci)

Biz hamama gittiğimizde natır bizlerin taslarını kurnalara yerleştirmiş olur. (Kurna: Mermerden yapılmış büyük kova, küvet de denir) Tas konulmuş kurnaya tasın sahibinden başka kimse oturmaz. Tası alıp başka kurnalara yerleştirmez. Herkes tasının konulduğu kurnaya oturur orada yıkanır. İsteyen natır kadına kesesini yaptırır. Çıkış saati gelince natır gelir saat geldi çıkın hanımlar diye bağırır. Annem önce bizleri yıkar. Hamamda loca gibi odalar vardır. Birkaç kişi orada kıyafetlerini çıkartır. Orada giyinir. Yanında cüzdan saat gibi değerli bir eşya varsa hamamcıya emanet olarak teslim eder. Çıkarken emanetlerini alır ücretini öder. Emanet için ayrı para alınmaz. Hamam ücretinin içindedir.

Hatta kadınlara natır Sivas şivesiyle ‘’kız hanımlar hadi çıkın herifler gelecek’’ diye esprili şekilde seslenir. Natıra yaptığı hizmet için ayrıca bahşiş verilir.

Komşularla hamamın göbek taşında oturur herkesin evden hazırlayıp getirdiği pastalar, börekler, meyveler yenirdi. Hamamın olmazsa olmazı gazoz alınırdı. Hikayeler, fıkralar anlatılır sesi güzel olana türkü söyletilirdi. Eğlenceli bir şekilde geçerdi saatler.

Gençler yaşlı kadınların başlarını sürerdi. Bu tabir Sivas’a ait.  kadınların saçlarını sabunla ovuşturarak yıkarlar. Sonra kil döker saçlarını tarar, sırtlarını keselerler ve liflerlerdi. Kim güzel başlarını sürüyorsa süren genç kız bekarsa ve o teyzenin evlenecek oğlu varsa hamam sonrası dünür gidilirdi. Böyle çok evlenen komşu kızı vardı.  Sonra çocuklarını yıkayan annelere yardım ederlerdi. Elbirliğiyle çoluk çocuk, genç yaşlı herkes yıkanır hamamın verdiği yorgunlukla eve gelinirdi.

Genç kızlar süslü lalinler giyer güzel geceliklerle gelir, yaşlılar peştamal kullanırlar. Lalinler fildişi gayet süslü terlik şeklindeydi. Bakırdan hamam tasları vardı. Bazıları işlemeli ve ortasında balık figürlü taslar.  Şimdi mayo, bikini giyiliyor. O doğallığın yerini plastik taslar aldı.

Ertesi gün komşular bir yerde toplanıp günün değerlendirmesini yaparlardı. Natırın söylediği esprili birazda argolu sözler tartışılır gülünüp geçilirdi. Herkes halinden memnun kimsenin kalbi kırılmadan yaşanırdı her şey.

Kısacası tas koyma sözü buradan gelir. Günümüzde her şey gibi hamamlarda değişti. Hamamda çalışanlara masör deniyor. Hamamlar daha modern oldu. Sauna eklendi. Havuz eklendi. Buhar banyoları eklendi. Özel masaj bölümü olanlarda bulunmakta. Sadece turistik bölgelerde değil bütün illerdeki otellerde hamamlar açıldı.

Günümüzde tas koyma alışkanlığını farklı yerlerde yapan insanlarda var. Piknik mesire alanlarına erken gider kilim serer eşya bırakırlar. Hatta tatil yerlerinde şezlonglara erken kalkıp havlu koyanları da gördüm. Yer kapmanın farklı adı tas koymak. Herkes farklı şekilde farklı yerlerde farkında olmadan ya da bilerek tas koyuyorlar. Hadi hepimiz güzel günlere tas koyalım. Güzel günler dileğiyle

 

Sivas’ a ait bir tekerleme

 

Aman aman

Başını bağrını yesin böyle hamam

Bir kurnada dokuz kişi

Birde natır parası anam

NEVİN KILIÇ

 

 

 

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Dikkat! Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2008 Sivas Bülteni | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 05051524578 ( Menderes APAYDIN )